NGC 3718 – Een sterrenstelsel vervormd door zwaartekracht
Op het eerste gezicht lijkt NGC 3718 op een sterrenstelsel dat uit balans is geraakt. In plaats van een nette spiraalvorm toont het een kromgetrokken, verdraaide structuur, met een donkere stofband die dwars over het heldere centrum loopt. Daarom wordt NGC 3718 geclassificeerd als een peculiair sterrenstelsel en staat het ook bekend als Arp 214.
Het grote, vervormde sterrenstelsel rechts is NGC 3718. Linksboven zien we NGC 3729, een ander spiraalstelsel. Deze twee sterrenstelsels staan niet toevallig in dezelfde richting aan de hemel: het zijn kosmische buren. Hun onderlinge zwaartekracht heeft NGC 3718 waarschijnlijk verstoord, waarbij gas, stof en de spiraalstructuur zijn uitgerekt tot de ongebruikelijke S-vorm die we vandaag zien.
NGC 3718 bevindt zich op ongeveer 52 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Grote Beer. NGC 3729 staat op een vergelijkbare afstand, en de twee zijn ongeveer 150.000 lichtjaar van elkaar verwijderd. Dat klinkt enorm, maar op de schaal van sterrenstelsels is dat dichtbij genoeg voor zwaartekracht om hun vorm over miljoenen jaren te veranderen.
Een van de opvallendste kenmerken van NGC 3718 is de donkere stofband die de kern doorkruist. Dit stof verbergt een groot deel van het centrale gebied in zichtbaar licht. Onderzoek naar het gas in het sterrenstelsel laat zien dat de schijf sterk vervormd en verdraaid is, waarbij het gas in de binnenste delen beweegt in banen die bijna polair staan ten opzichte van de hoofdschijf van sterren. Met andere woorden: een deel van het sterrenstelsel roteert in een heel ander vlak dan de rest.
Er zit nog een extra laag in deze afbeelding. In de buurt van NGC 3718 zijn veel kleiner lijkende sterrenstelsels op de achtergrond te zien. Die zijn niet per se klein; sommige staan simpelweg veel verder weg. Een goed voorbeeld is Hickson Compact Group 56, een verre groep van wisselwerkende sterrenstelsels in hetzelfde beeldveld. Deze groep ligt ver achter NGC 3718 en NGC 3729, en laat mooi zien hoe één astrofoto meerdere dieptes van het heelal tegelijk kan bevatten.
Wat we hier zien is dus geen statisch object, maar een momentopname in een lang zwaartekrachtverhaal. NGC 3718 draagt de zichtbare littekens van interactie: een vervormde schijf, een verschoven stofband en een vorm die ons laat zien dat sterrenstelsels geen geïsoleerde eilanden zijn. Ze bewegen, trekken aan elkaar, verstoren elkaar en veranderen elkaars vorm door de kosmische tijd heen.
