Toen William Herschel op 9 september 1798 zijn 40-voet telescoop op de hemel richtte, zag hij een "nevel" en noteerde deze. Pas veel later, toen we de verborgen eigenschappen van het uitgezonden licht ontdekten, konden we dit gebruiken als hulpmiddel om een ruwe schatting te maken van de afstand en exacte samenstelling. Pas toen werd duidelijk dat we keken naar een sterrenstelsel dat veel lijkt op ons eigen Melkwegstelsel, maar ongeveer een derde van de grootte heeft.
Wat zien we op deze foto?
Allereerst: heel veel sterren! Al deze sterren bevinden zich binnen ons eigen sterrenstelsel, de Melkweg. En om dat te verduidelijken: vrijwel alle sterren die je ziet staan relatief dichtbij de aarde, want we kunnen de verre sterren in ons eigen sterrenstelsel vaak niet eens goed waarnemen. De kluit sterren rechts op de foto is een open sterrenhoop genaamd NGC 6939.
Maar het meest opvallende object op deze foto is ongetwijfeld het sterrenstelsel C12. Laat je echter niet misleiden door het uiterlijk; het lijkt alsof de sterren en het sterrenstelsel bij elkaar horen, maar niets is minder waar — C12 is enorm veel verder weg dan welke ster dan ook op deze afbeelding!
Waarom ‘vuurwerk’?
Er valt nog iets anders op, en dat is waar dit sterrenstelsel zijn bijnaam aan te danken heeft. Supernova’s zijn epische kosmische explosies van zware sterren die een groot deel van hun sterrenstelsel kunnen overstralen. Het waarnemen van een supernova is zeldzaam — tenzij je naar NGC 6946 kijkt! In de periode van slechts één eeuw (1917–2017) zijn er maar liefst tien (!) supernova’s waargenomen in dit sterrenstelsel. In kosmische termen is dat net een mitrailleur! De mooie kleuren zijn dus niet de reden voor de bijnaam "Vuurwerkstelsel".
Later werd dit sterrenstelsel toegevoegd aan de beroemde Caldwell-catalogus als C12, en het blijft een populair doelwit voor amateur- en professionele astronomen.
Zijn we er al?
Zoals gezegd is C12 veel verder weg dan welke ster dan ook op deze foto. Stel je even voor dat je in een uur naar de verst verwijderde ster op deze foto (in onze melweg) zou kunnen wandelen. Je besluit dan om ook naar C12 te lopen. Je pakt je rugzak en begint te lopen. Maar als mens raak je na acht uur wandelen moe, dus zet je een tentje op om de volgende dag verder te gaan. Als je elke dag acht uur loopt, dan zou het 19 dagen duren om C12 te bereiken (zonder weekenden vrij!).
Maar wacht, er is meer!
Als je dan toch in de buurt bent, waarom niet een buur bezoeken? Zie je die vage vlek op 4 uur positie, met het nummer 14? Dat is UGC 11583, nog een sterrenstelsel, op slechts 3,5 dagen wandelen van C12. Echt een lid van de lokale gemeenschap daar!
Veel plezier, bewonder alle andere sterrenstelsels in beeld (13 in totaal, exclusief het Vuurwerkstelsel en degene waar je je dan bevindt), zing een lied onder het vuurwerk van C12, en als je klaar bent, wandel je weer terug in 22,5 dagen. En precies een uur voordat je weer je eigen bed ruikt, herken je de eerste sterren die je vanuit je raam kon zien.